Verzengende liefdesopera van Rob Zuidam mept je weer van je stoel af

door Anthony Fiumara, Trouw, 20 juni 2005

Onder alle componisten in Nederland (en misschien moet je dat 'in Nederland' maar gewoon weglaten) is Rob Zuidam degene die je met ieder nieuw stuk weer van je stoel mept. Hij is de grillige Midas van de muziek, onder wiens handen alle noten in goud veranderen. En die daarbij ook nog ruimte overhoudt om branieachtig met zijn stof te dollen.
Zuidam fantaseert, vindt uit, steelt en bouwt aan werken die schaamteloos expressief durven zijn, veelgelaagd, wulps van vorm, eigenzinnig geïnstrumenteerd. Die kortom de Nederlandse nuchterheid ten ene male missen en de luisteraar onderdompelen in koortsige visioenen.
Geen wonder dat Rob Zuidam opviel in het Amerikaanse Boston. Sterker nog: hij was de eerste componist sinds Britten die in 2003 in opdracht van het Boston Symphony Orchestra een opera (Zuidams tweede) schreef: 'Rage d'Amours', nu in het Holland Festival te bewonderen. Zuidam was daarmee ook de eerste die ooit een opera schreef over Johanna de Waanzinnige en haar vergaande postmortale liefde voor Philips de Schone.
De double-bill met de 'McGonagall-Lieder' was een mooie vondst, ook omdat regisseur Guy Cassiers (zijn operadebuut) en decor-licht-video-ontwerper Peter Missotten de twee werken vernuftig met elkaar verbonden. Het gefilmde achterdoekpanorama, een olieraffinaderij vanaf het water gezien, diende in deliederen als het decor voor het victoriaanse Engeland.
Terwijl in 'Rage d'Amours' het silhouet met zijn brandende schoorstenen bij nacht de aanblik bood van een angstaanjagende kathedraal.
De bewerking van de liederen die Zuidam voor deze uitvoering maakte, voorzag in drie sopranen. In plaats van de oorspronkelijke ene, zoals het werk in 2001 in de ZaterdagMatinee in première ging, samen met de eerste scène van 'Rage d'Amours' die toen al af was. De twee teksten van McGonagall zijn een loftuiting op een nieuwe brug, en het lamento als die vervolgens instort: heerlijk bizar en over de top, net zoals de muziek en de Dickens-enscenering, Idem vertolkt door de drie sopranen Claron McFadden, Barbara Hannigan en Young Hee Kim.
In deze versie zat het ensemble op het toneel. Mooi vervlochtem met het decor, maar akoestisch gezien misschien wat te ver naar achter gedrukt.
De voorliefde van Peter mIssotten voor trage beeldende processen was een rode draad in beide werken. In de liedern kantelde een brugdeel en kletterden de bloemen en vazen langzaam op de sintels.
In 'Rage d'Amours' veranderde het betoverende videodecor langzaam in een allesoverwoekerend vuur, terwijl op de achtergrond de glazen kist met Philips op sterk water als een Holbein-schildering ten hemel steeg. Wat een beelden.
Vurig werd ook de drievoudig bezette rol van Joghanna gezongen door Hannigan, McFadden en Kim: drie totaal verschillende, maar even ongelofelijke stemmen die de gespletenheid van johanna zonder reserves verklankten.
Mooie rollen ook van Hillary Summers en een vertellende Romain Bisschoff. Brandend en sonoor klonken Asko en Schönberg Ensemble onder Reinbert de Leeuw. Verzengend en speels de muziek en het spannende libretto van Zuidam.

© 2005 Anthony Fiumara / Trouw

return to Homepage